کم خوردن تنها راه مبارزه با نفس
خداوند در قرآن می فرماید :
« وَ کُلُوا وَ اَشرَبُوا ولا تُسرِفوا إنَّهُ لا یُحِبُّ المُسرِفینَ »
بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید به راستی خداوند اسراف کاران را دوست ندارد.(الاعراف،آیۀ31)
کم خوردن تنها راه مبارزه با نفس
ای دوست من بدان ! پرخوری بدون شک،قلب را می میراند و نفس را سرکش و طغیانگر بار می آورد،بدان که گرسنگی بالاترین خصلت مؤمن است.
یحیی بن معاذ چه زیبا گفته است :
اگر ملائکه هفت آسمان را شفیع قرار دهی و 124 هزار پیامبر و جانشینان آنها و همۀ کتابهای الهی را واسطه قرار دهی که نفست در ترک دنیا با تو همراهی کند و حکم حق را گردن نهد نخواهد پذیرفت،امّا اگر گرسنگی را وسیله قرار دهی و از راه گرسنگی وارد شوی خواهد پذیرفت و مطیعت خواهد شد.
بهترین حال بنده نزد خدا
حضرت امام صادق علیه السلام در این باره می فرمایند :
« شکم ، در اثر پرخوری طغیان می کند و بهترین حالت بنده در حضور خدا،وقتی است که شکم او را از غذا خالی باشد و بدترین حالت انسان در حضور خدا،با شکم پر است.(بحارالانوار،ج66،ص336)
آفات پرخوری
علامه حسن زاده آملی می فرمودند :
« فِطنَه بابطِنَه » یعنی زیرکی با پرخوری جمع نمی شود،انسان پرخور،زیرک نخواهد بود.پرخور،پرگوی است و آشفته گوی،و در صد کلمه می نویسد : آن که در خوراک مادی خود درایت بکار دارد داند که : بِطنَه مضّاد فِطنَه است و بلاهت زاید و فتنه ببار آرد.(صد کلمه،کلمه78،ص37)
پرخوری مانع سیر الی الله
آخوند ملّا حسین قلی همدانی (1239-1131ه.ق)،یکی از عارفان والا مقام و از مبرزین شاگردان سیّد علی شوشتری و بزرگترین استاد اخلاق و عرفان در قرون اخیر است،عارف واصل مرحوم ملکی تبریزی دربارۀ ایشان می فرماید: ما رَأیتُ لَهُ نَظیراً فی المَراتِبِ المَذکورهِ... در مراتب یاد شده (طول سجده،عبادت و ...) نظیری برایش سراغ ندارم،ایشان در یکی از دستورالعمل های پرمحتوا و ارزشمندشان به مرحوم سید علی آقای ایروانی اینگونه می نویسد :
جناب آقا ! از این چهار چیز که مانع سیر الی الله است پرهیز کن:
1 . زیاد گفتن
2 . زیاد خوردن
3 . زیاد خوابیدن
4 . زیاد و بیهوده با مردم نشستن ،
بلکه بیا و آنها را کم کن و به جای آن به ذکر خداوند متعال در شبانه روز مشغول باش.(سیمای فرزانگان،ص60-59)
پندی از ابلیس!!
امام صادق علیه السلام برای حفص ابن غیاث حکایت فرمودند که :
روزی ابلیس بر حضرت یحیی (ع) ظاهر شد در حالی که ریسمان های فراوانی به گردنش آویخته بود.
حضرت یحیی علیه السلام پرسید : این ریسمانها چیست ؟
ابلیس گفت : اینها شهوات و خواسته های نفسانی بنی آدم است که با آنها گرفتارشان می کنم.
حضرت یحیی (ع) پرسید:آیا چیزی از ریسمانها هم برای من هست؟
ابلیس گفت : بعضی اوقات پرخوری کرده ای و تو را از نماز و یاد خدا غافل کرده ام.
حضرت یحیی (ع) فرمود: به خدا قسم از این به بعد هیچ گاه شکمم را از عذا سیر نخواهم کرد.
ابلیس گفت : به خدا قسم من هم از این به بعد به هیچ مسلمان و موحدی را نصیحت نمی کنم.
امام صادق علیه السلام در پایان این ماجرا فرمود :
ای حفص! به خدا قسم بر جعفر!و آل جعفر لازم است هیچگاه شکمشان را از غذا پر نکنند.
به خدا قسم بر جعفر ! و آل جعفر لازم است هیچ گاه برای دنیا کار نکنند.(بحارالانوار،ج63،ص216)
منبع : کتاب صراط سلوک ، مؤلف: علی محیطی ، ص42-39
تهیه و تنظیم : یار آشنا
هو