سلوک عرفای اسلامی

کتاب «آیین رستگاری» مجموعه مصاحبات مرحوم آیت الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی پیرامون آداب و ارکان سیر و سلوک إلی الله و رعایت امور لازمه جهت سیر در راه کمال و سعادت است که صوت پیاده شده آن، پس از اصلاح و ویرایشی فی الجمله به همراه مقدّمه و تصحیحات فرزند ایشان آیة الله حاج سیّد محمّد محسن حسینی طهرانی به همراه لوح فشرده سخنرانی ها به زیور طبع آراسته گردیده است.

مرحوم علامه آیت‌الله  طهرانی از نوادر اولیای الهی و عباد صالحین است که خود پس از طی مراتب سلوک در خدمت علامه طباطبایی و سپس مرحوم عارف بالله شیخ محمدجواد انصاری همدانی، درآخر رحل اقامت و اعتکاف را در عتبه ملکوتیه حاج سیدهاشم حداد افکند و به سرمنزل مقصود واصل گردید و در حریم معبود وفود نمود.مرحوم علامه طهرانی بارها می‌فرمود: وقتی من به محضر حضرت حداد رسیدم، گمشده خود را پیدا نمودم و همه مطالب و تقاضاها و امنیه خویش را در او یافتم. 

وی در این کتاب به توضیح و توصیف مراتب سیر و سلوک با بیانی روان و مبرهن پرداخته است که برخی عناوین مهم این کتاب عبارتند از: منظور و مقصود از خلقت انسان، در مکتب توحید مقصد خداست، برای رسیدن به خدا باید از هرچه غیر خداست چشم پوشید، مشکلات و موانع موجود در سیر و سلوک الی الله، لزوم کتمان اسرار الهی و آثار سوء کشف سر، لزوم متابعت کامل از استاد در سیر و سلوک الی الله، ارکان مهم در سیر و سلوک الی الله، کیفیت زیارت امام معصوم علیه السلام و مشاهد مشرفه.

علامه طهرانی در اولین مجلس از این مجموعه، به بیان این نکته می‌پردازد که در مکتب توحید مقصد خداست و توکل فقط باید به او باشد و در ادامه خاطرنشان می کند: اعتماد به نفس در مقابل اعتماد به خدا اعتماد به بت است.

وی در مجلس دوم این نکته را حائز اهمیت می داند که در راه رسیدن به خدا از همه چیز غیر از او باید چشم پوشید و با همت بلند برای اهداف بلند گام برداشت. یکی از عناوین مهم در این مجلس عدم توجه به خواب‌ها و مکاشفات در راه رسیدن به خداست زیرا اساس مسأله عرفان بر توهّم و تخیّل و تصنّع نمی‌باشد.

وی در این فصل خاطر نشان می کند: علامت قرب توجه به خداست، ذکر خداست، وارد شدن در حرم خداست، و علامت بعد عدم میل به عبادت است، عدم میل به ذکر خداست، عدم میل به یاد خداست، میل به امور متکثره و شهوانیه و غفلت و اعراض از خدا و حب جاه و مال و ریاست و ...علامت صحت طریق این است که توجه انسان به آن عالم زیادتر بشود و از این عالم همواره پهلو تهی کند و قبل از اینکه موت برسد انسان مستعد شود یعنی حرکت کند به سوی عالم مجردات، حرکت کند به سوی عالم قدس و عالم خلوص.

مؤلف در مجلس سوم، بر لزوم کتمان اسرار الهی و آثار سوء کشف سر تأکید می کند و می گوید: سرّ در هر مرحله‌ای به حسب همان مرتبه لحاظ می‌گردد. مهمترین مصداق کتم سرّ مخفی داشتن حالات و دستورات و تکالیفی است که از جانب استاد بر سالک القاء می‌شود. در این مجلس به این نکته مهم اشاره می‌شود که افشای سرّ در بسیاری از موارد موجب محروم شدن دیگران از راه خدا به علت عدم فهم صحیح آنها از مسائل است.

لزوم متابعت از استاد کامل به مقتضای روایت امام سجاد (ع) که فرمودند: «به درّه هلاک می‌افتد هر کسی که راهنمائی در مسیرش نداشته باشد» عنوان مجلس چهارم از این مجموعه است. علامه طهرانی در این بخش به این مسئله می‌پردازد که تمامی افرادی که به مقام و منزلی دست یافته‌اند از طریق پیروی از فردی کامل‌تر بوده است. در این مجلس بیانی زیبا دارند از اینکه عرفان اختصاص به سجاده و مناجات‌های نیمه شب ندارد و درس رسول الله(ص) درس طهارت و معرفت نفس و اخلاق است.

علامه طهرانی در دو مجلس آخر از این کتاب به بیان شرائط و ارکان مهم در سیر و سلوک الی الله اشاره می‌ کند که بهترین بیانگر این شرائط، شعر معروف: «صمت و جوع و سهر و عزلت و ذکری به دوام  ناتمامان جهان را کند این پنج تمام» است. در این دو مجلس به بعضی از نکاتی که غالبا در سیر و سلوک مغفول عنه واقع می‌شود اشاره شده است. از آن جمله می‌توان به این اشاره کرد که تجلیات خدا فقط در سایه آرامش نفس است. یکی از نکات اساسی در راه خدا عدم اکتفا به صرف تسمیه خود به سالک است.

در مجلس آخر به لزوم داشتن رفیق برای حرکت در راه خدا و لزوم تعاون در این راه اشاره می کند و در انتها یکی از مهمترین و آسان‌ترین راه‌ها برای رسیدن به مقصود را معرفت به حقیقت ائمه اطهار (ع) و توسل و انابه به انوار طاهره ایشان می‌شمرد و به کیفیت زیارت ائمه علیهم السلام اشاره می‌ کند.

http://entezari63.blogfa.com